viernes, 18 de octubre de 2019

Demokraziaren tresnak
Alderdi Sozialistaren Gobernuaren arabera, eskuin muturreko zaleek, neonaziek, Katalunian eragin dituzten kalteak eta erasoak independentziaren aldeko herritarrek egindako protesta ekintzen ondorioa omen dira. Horrela esan du euren bozeramailea den Isabel Celaák.
Lehenik eta behin, kondenatu egin behar dira Procés delako epaiaren aurkako iritzia azaltzeko modu bortitzak erabili dituzten guztiak. Argi eta garbi. Hori bai, banatu egin behar dira sekula gertatu behar ez ziren ekintza horiek eta epai horren aurkako aldarrikapenak egiten dituztenen protesta zilegia.
Celáa entzunez gero, ematen du arazoen sortzaileak beti izaten direla edo independentistak, orain bezala, edo nazionalistak edo autodeterminazioa aldarrikatzen dutenak... Gogoratu beharko luke bozeramaileak “Estatu Demokratikoaren Tresnek” Herri baten ahotsa isilarazi zutela 2006an Kataluniako Parlament-ak onartu, Estatuko Kongresu eta Senatuak berretsi eta kataluniar herriak galdeketan onetsitako Estatut-a Auzitegi Konstituzionalera eraman eta, Guerra sozialistak esan zuen moduan, “zepillatu” zutenean.
Gogoratu beharko luke, baita ere, PSOEk, PPk, Ciudadanosek eta, jakina, Voxek ere arazo politiko hau konpontzeko ematen dituzten irtenbideak epaileak, polizia eta militarrak dituztela protagonista moduan, eta ez politikoak. Hitz egiteko biltzen direnean ados daudenen artean hitz egin eta euren jokabidea sendo mantentzeko baino ez da, ez desberdin pentsatzen dutenekin. Beste alde batetik, komunikabide gehienetan aritzen diren iritzi emaile ia guztiak zabaltzen ari diren mezuak ere ez dira, hain zuzen ere, elkarrizketa eta akordioaren aldekoak; eta zenbait kasutan ‘gasolinari sua’ botatzen aritzen dira behin eta berriz.
Eskuin muturreko zaleak beti egon dira hor; eroso, “Estatu Demokratikoaren Tresnek” euren Estatuaren eredua “lotuta eta ondo lotuta” izan duten bitartean. Hori bai, “erantzun” egiten dute inork herriaren hitza entzun eta horri bide politikoa emateko ahalegina egiten duenean; hain zuzen ere Demokraziaren tresnak erabiltzen direnean.

viernes, 11 de octubre de 2019


Urrats galduak

Madrilgo Senatuan, Bozeramaileen Batzordekook biltzen garen gelaren aldamenean dagoen ‘urrats galduen’ aretoan, Cristobal Colonen estatua bat dago. Bertan dagoen inskripzioak arreta eman zidan lehenengoz irakurri nuenean: “A las diez de la noche en 11 de octubre de 1492: ¡Tierra!”. Izan ere, beti ikasi izan dugu urriaren 12an heldu zela Ameriketara eta horregatik ospatzen dela jai biharko egunez Estatu espainiarrean.

Gaur urriak 11 denez, inskripzio hori gogoratu eta interneten bilatu eta aurkitu dut horren azalpena izan daitekeena: diotenez, Rodrigo de Triana begirariak orain Amerika moduan ezagutzen den lurra lehenengoz urriaren 12an ikusi omen bazuen ere, aurreko gauean Colonek berak su argi batzuk ikusi omen zituen lurra izan zitekeena antzemanez, Santamaria itsasontzian berarekin zihoazen hurbileko laguntzaileei horren berri emanez.

Gaur egungo politikaren begirari batzuk emaitza bikainak iragartzen zizkioten Alderdi Sozialistari hauteskundeak errepikatuz gero eta, horregatik, beste alderdi batzuei kontzesioak egin beharrean, ontzia ziztu bizian zuzendu zuten hautestontzietako portu distiratsura. Gaur, gure botoa berriz emateko hilabete baino falta ez denean, kostaldea hurbilago ikusten dute, baina ez dute oso argi Indietara ala Mundu Berrira heltzen ari diren.

Colonen kontakizunera bueltatuz, Erreginak lurra ikusten zuen lehen pertsonari bere bizi osoan urtero 12.000 marabedi emango zizkiola agindu omen zuen eta, Pinta karabelako begirari zen Rodrigo de Trianaren kalterako, ohore eta diru hori “a las diez de la noche en 11 de octubre de 1492: ¡Tierra!” iragarri omen zuen Colonek berak jaso zituen Estatu espainiarrera itzultzerakoan. Hori bai, almiranteak kontzesio bat egin behar izan zuen lehenago; izan ere, Guanahani-ko kostaldera heltzerakoan hondoa jo eta Santamaria ontzia urrutiko lurralde haietan utzi behar izan zuelako. Ea apirilaren 28tik azaroaren 10era bitartekoak ere ez diren urrats galduak.

viernes, 4 de octubre de 2019

Euskara eta Macronen eta Nafarroaren aniztasuna


Aste honetan, Europako Kontseiluko bileran hartu dut parte eta bertan Emmanuel Macron ere izan da. Frantziako presidenteak Europako baloreak goraipatu ditu, tartean berau osatzen dugun guztion arteko diferentziak ezaugarri aberasgarri moduan hartuz. Horretarako “hizkuntza hospitalitatea” erabili du adibidetzat; “gure diferentziak murriztuko lituzkeen esperanto baten antzeko ametsari uko egin eta hizkuntza eta kultura guztiak onartzen ditugu”, bota du nire harridurarako.
Harridura, begibistakoa delako Frantziako Gobernu guztiek euskararekiko izan duten jarrera ez dela inoiz “hospitalarioa” izan; Estatu jakobinoaren eredu denak, hain zuzen ere, “hizkuntzaren aniztasunari” lepoa eman izan diolako behin eta berriz. Azken adibide moduan, apirilean Ipar Euskal Herriko hamazazpi haurtzaindegi publikoetan euskarazko murgiltze eredua zabaltzeari Hezkuntza Ministerioak uko egin zion.
Euskarari buruz ari garenez, aipatzekoa da aste honetan Nafarroako Auzitegi Gorenak euskararen dekretuaren atal batzuk indargabetu dituela. Bertan, besteak beste, Erriberan eta Eremu Mistoan lanpostu publiko batera sarbidea izateko euskararen ezagutza meritu moduan ez da kontuan hartuko; ingelesa, frantsesa, alemaniera eta beste batzuk bai, baina linguae navarrorum, nafarren hizkuntza, ez. Izaskun Bilbao europarlamentariak honen inguruko kexa azaltzeko Bruselara eraman duen ekimenean ondo baino hobeto azaltzen duenez, hau ez dator bat Europako Oinarrizko Eskubideen Gutunak hizkuntza eta kulturen aniztasunen inguruan dioenarekin.
Nafarroako administrazioan lanpostu bat lortzeko euskara jakitea “sari” moduan izendatzen zuen Autonomia Erkidegoko egunkari batean irakurri dudanez, Navarra Sumako kide baten arabera indargabetutako legeak “aukera berdintasuna urratzen” omen zuen euskara meritutzat hartzen zuelako; ingelesak, frantsesak, alemanierak eta beste batzuek ez, baina linguae navarrorum, nafarren hizkuntzak, bai. Batzuk aberasgarriak dira; bestea, gurea, nafarrena, baztertzailea.
Navarra Suma koalizioak euskararen erabilera murriztu eta gutxitua helburu duen legea ordezkatzen du; beraien izenean daramaten batuketa baino kenketa nahi dutenen legea. Euskara gutxituz beraien berezko kultura pobreago egin nahi dute; berdintasuna bilatuz beraien aniztasuna pobreago egin nahi dute. Esperanto uniformatzailearen ametsa.



viernes, 27 de septiembre de 2019


Inkestak eta hauteskundeak
Hilabete asko daramatzagu Estatuko politikan inkestek diotenaren zurrunbiloan. Gehienek gaizki esaka, inkesten balioa gaitzesten dute; dena dela, gizartearekin lan egitea gustatzen zaionarentzat altxorra dira. Arazoa, agian, zenbaitetan gehiegi eskatzen zaiela da: emaitza zehatzak asmatzea nahi izaten dugu, beste batzuetan komenientzien arabera erabiliak izaten dira…
Egun hauetan bi inkesten berri izan dugu: EITB Focus eta CIS. Hauen arabera ez da erraza jakitea Alderdi Politiko bakoitzak zenbat eserleku aterako dituen, baina joera batzuk argi azaleratzen dituzte: alde batetik, EAJ indartsu dagoela, eta bestetik, bai Alderdi Sozialista zein Alderdi Popularra goruntz doazela.
PSOEk eta PPk hainbatetan erakutsi dute Euskadi ez dagoela euren lehentasunen artean. Alderantziz, Euskal Agenda EAJ-PNVren goiburu izaten jarraituko du; eta Euskal Agenda eta euskal gizartearen defentsa ideia berbera dira.
Euskal gizarteak bere interesak defendatuko duen alderdiari inkestek ematen dizkioten iragarpenak egia bihurtzen lagun dezala!



lunes, 23 de septiembre de 2019


Política de corto plazo

“La responsabilidad de que el señor Rajoy pierda la investidura es exclusiva del señor Rajoy por ser incapaz de articular una mayoría”. Este tuit de Pedro Sánchez, de agosto de 2016, resulta irónico en septiembre de 2019. A día de hoy, muchos han cambiado el sujeto de la frase atribuyendo en exclusiva el fracaso de las negociaciones para investir al señor Sánchez al propio presidente del Gobierno en funciones –también lo haría el Sánchez de 2016, aunque el actual trate de repartir las culpas a diestra y siniestra, sin un ápice de autocrítica-. Lo cierto es que yo sí le atribuiría una gran parte de la culpa, aunque no al 100%.

En los últimos años, se ha instalado en el Estado una manera de hacer política que ha degenerado en una legislatura errática. Tras el 28 de abril, alcanzó el rango de vodevil, y esta semana hemos asistido a su inaudito acto final. Cada uno con su grado correspondiente de responsabilidad en tan irresponsable proceder, los protagonistas han sido los máximos dirigentes de los cuatro principales partidos del Estado.

Centrándonos en Sánchez, llama la atención que a la hora de justificar la no consecución del acuerdo para poner en marcha la legislatura, haya renegado de todos aquellos que le auparon en la moción de censura. Es llamativo que ahora no haya logrado el apoyo explícito de ninguno de aquellos que entonces, prácticamente sin programa y únicamente por esperanza, entendimos que era mejor dotarse de un nuevo Gobierno.

Le escuchábamos el martes asegurar, tras ratificar su fracaso ante Felipe VI, que buscaba un Gobierno “que no dependiera de fuerzas independentistas”, responsabilizando a los principales partidos de la oposición de “tratar de empujarle” a ello como si se asomara al averno. Y yo me pregunto, ¿hubiera llegado a ser presidente del Gobierno si hubiera hablado así en el discurso de la moción de censura? ¿Tan lejos queda aquel alegato a “restablecer los puentes” con el nuevo Govern de Cataluña? En la alocución de la investidura de julio ni siquiera se refirió a la cuestión catalana; ¿con cuál de los Pedro Sánchez nos quedamos, con el que hablaba de plurinacionalidad o con el que esta semana ha vuelto a deslizar la amenaza de aplicar el 155?

El caso es que, si hasta no hace mucho la corrupción era la segunda preocupación de la ciudadanía tras el paro, ahora lo son los políticos. Si hoy preguntáramos a la sociedad qué le parece la nueva convocatoria de elecciones, no haría falta ser un brillante sociólogo para calcular que una gran mayoría está en contra. También es una opinión generalizada que no se ha visto una actitud sincera por parte del Presidente en funciones para lograr un acuerdo de gobierno: para el pleno de investidura de julio fueron muy pocas las horas dedicadas a establecer un acuerdo con Unidas Podemos, y en agosto ni se ha dignado a pactar o trabajar con ninguno de los Grupos del arco parlamentario.

Así, en ausencia de un compromiso institucional en el Estado, así como de un proyecto compartido a medio plazo entre las principales fuerzas, la falta de acuerdo entre ellas a quien más afecta es al ciudadano de a pie. Desde la disolución de las Cortes a primeros de marzo, hasta que se vuelvan a poner en marcha tras las nuevas elecciones, habrá pasado cerca de un año, en el mejor de los casos, y la ciudadanía necesita una certidumbre que le debemos proporcionar los políticos, para afrontar su día a día con el desempleo, la economía, el futuro de Europa… Mientras tanto, hay Comunidades Autónomas que siguen sin su debida financiación, grandes lagunas sociales siguen sin estar dotadas de presupuestos y diversas cuestiones que son el problema diario de los ciudadanos.

Entretanto, la situación y la actitud de la clase política en Euskadi es diferente a la mantenida por los diferentes partidos políticos en el Estado español. Por ejemplo, este viernes acudí en mi calidad de senador autonómico al escaño del Parlamento vasco, donde departí con responsables políticos e institucionales y constaté que Euskadi tiene un presente y que trabaja en el presente por el desarrollo del futuro, mientras que el Estado tiene un presente muy dubitativo y un futuro lleno de incertidumbre.

El Lehendakari Urkullu nos detalló los proyectos en los que seguirá trabajando su Ejecutivo en materia de empleo e infraestructuras, así como de igualdad, convivencia y autogobierno. El Diputado General de Gipuzkoa, Markel Olano, me expuso sus principales objetivos para la legislatura que acaba de comenzar, y para la que ha conseguido un Gobierno estable; el nuevo presidente de Eudel y alcalde de Vitoria-Gasteiz gracias a un acuerdo plural, Gorka Urtaran, me trasladó su ilusión por liderar un proyecto de política cercana de cara a los ciudadanos; Esta semana hemos conocido el último ejemplo de colaboración entre EAJ-PNV y PSE con el acuerdo de legislatura del Ayuntamiento de Barakaldo.

Es fácilmente constatable que en Euskadi hay proyectos de futuro. El sistema social vasco es uno de los considerados ejemplares, porque se basa en la filosofía de no dejar a nadie atrás; el gasto social ha aumentado desde el 62% del presupuesto de 2013 al 70% actual; la protección social por habitante se sitúa cinco puntos por encima de la media de la Unión Europea; el índice Gini nos sitúa entre los territorios más igualitarios de Europa.

Sin embargo, Pedro Sánchez ha priorizado su interés personal, abocando a unas nuevas elecciones, en lugar de dar soluciones a la ciudadanía. Posibilitando una convocatoria electoral, además, que podríamos calificar como un fraude de ley a la ciudadanía, por ponerle a decidir cosas que ya están decididas. Conceptualmente es una aberración, porque quiere decir que quiere preguntarle hasta que dé un resultado que le satisfaga. ¿Qué esperamos que diga que no haya dicho ya?

La base para la construcción social debe seguir siendo la gestión seria, eficaz y responsable, como la llevamos a cabo en Euskadi; con la mirada puesta en el futuro y atentos a lo que ocurre en nuestro entorno, pero sin dejarnos llevar por el populismo ni por la política compulsiva y cortoplacista que a medio plazo se pueda volver en contra.

Mi artículo de opinión en Diario Vasco.

viernes, 20 de septiembre de 2019


Hauteskundetako fakturak

Asko hitz egin da azaroaren 10ean egin beharko diren hauteskundeen aspektu ezberdinen inguruan. Gaurkoan, izango dituen kostuak, fakturak, azpimarratu nahi ditut. Kostuak eta fakturak, horrela, pluralean idatzita.

Irakurri dudanez, antolaketa lanek eta alderdi politikoei dagokien laguntzek 160 milioi euroko gastua ekarriko omen dute. 2016an onartutako lege aldaketa bati esker, alderdientzako dirulaguntzak %30 jaitsiko dira hauteskundeen errepikapena delako, dena dela, azken lau urteotako lau hauteskundeetan 540 milioi euro inguru xahutuko dira.

Asmo onez, herri ekimen baten bitartez milaka lagunek aldedi politikoek posta bitartez euren etxeetara publizitaterik bidali ez dezaten prozedura jarraitu dute, alde batetik diru galera arintzeko baina batez ere, nire iritziz, euren haserrea agertzeko modu bezala.

Pedro Sanchez jarduneko presidente eta PSOEko hautagaia ere, aurrezteko neurri moduan, alderdi politikoei kaleetan jartzen diren iragarkirik ez egiteko proposamena helaraziko omen die, aste bakar baterako banderola edota hesietan jartzen diren iragarkiak jartzeak ez omen duelako merezi.

Orduan, zein bide geratzen zaigu gure mezua herritarrei halarazteko? Denok dakigunez, oraindik ere telebista da herritar gehienengana heltzeko modurik eraginkorrena. Eta zer dio Sanchez hautagaiak? Debate bakar batean hartuko duela parte, bost alderdi baino ez. Eta zer dio Estatuko telebista publikoak? “Logikoak” diren hiru buruz-buruko antolatuko dituela: Sanchez-Casado, Sanchez-Iglesias eta Casado-Rivera.

Honenbestez, ikus dezakeguna da galera ekonomikoa ez ezik, informazio aldetik ere galera handia emango dela kanpainan, hainbat alderdiren mezu eta proposamenak isilaraziko dituztelako, eta pluraltasun informatiboa mugatzearen faktura hori alderdi txikienek ordaindu beharko dugu.


viernes, 13 de septiembre de 2019


Has dadila funtzioa!

Funtziotako Gobernua ari da jardunean Estatu espainiarrean baina, egoera politikoa ikusita, zirkuko funtzioa ematen du behin baino gehiagotan, batzuen eta besteen adierazpenak eta jarrerak ikusita. ‘Has dadila funtzioa!’ oihukatu ohi du ikuskizunaren gidariak pista biribil-biribilaren erditik, baina Estatuan funtzioa aspaldi hasita dago; izan ere, etengabeko emanaldian dago, kanpaina batetik hurrengora akrobatak trapeziotik trapeziora jauzi egiten duen bezala.

Ikuskizuna batez ere komunikabideetan ematen ari den arren, aintzat hartzeko bezalako edozein zirkutan legez, bi pista nagusi daude hau gauzatzeko: Kongresua eta Senatua. Gurean, Goi Ganberan, gure lehen eta azken osoko bilkura izan ahal dena eduki dugun asteon, nahiz eta medioetan gure jardunaren berri handirik ez den eman. Komunikabideetan gure berri izan bada, Senatuko presidenteak idatzitako liburu batean plagioa egin omen duela jakinarazi duten albisteengatik izan da. Nola kritikatuko ditut medioak horrela jokatzeagatik oposizioaren eskubi aldean dauden alderdi politikoetako ordezkariek ere gai bera erabili badute hemizikloan Gobernuaren kontrako argudio nagusi moduan!

Dena dela, foko guztiak pista nagusira, Kongresura begira daude, batez ere Sanchezek eta Iglesiasek zer egiten duten aztertzen. Ez dut uste hauek ilusionista onek egiten duten antzera despistatzeko adierazpenak egiten ari direnik azken unean txisteratik untxi bat atera eta inbestidura gauzatzeko; zeharo harrituko nintzateke!

Eta horretan gaudela, Albert Riverak bilera eskatu dio Sanchezi 155. artikulua beste behin aplikatzeko; zein gobernu esku hartu nahiko du Ciudadanosekoak, Kataluniakoa ala Espainiakoa? Jarrai dezala funtzioak! The show must go on!